Wędrówka na wschód

Józia przyszła na świat 16 stycznia 1925 roku w rodzinie Czemerdów w Laszkach. Jej rodzice to Michał i Anna Bawół. Swoją wieś rodzinną pamiętała jak jakieś mgielne wspomnienie, bowiem już jako dziecko wyjechała z rodzicami na wschód, w rejon Tarnopola. Wszystko to czym żyli w tym czasie rodzice było bardzo tajemnicze, niezrozumiałe i jakieś niepojęte dla małego dziecka. 

W Laszkach, podobnie jak w innych wsiach tego rejonu, panowało ogromne przeludnienie, dlatego rodzice wyruszyli na poszukiwanie lepszych warunków życia. W tym czasie łatwiej było nabyć tańszą ziemię na wschodzie. Brat ojca, Joachim wyjechał znacznie wcześniej do powiatu Złoczów, gdzie kupił 46 morgów dla siebie i 20 dla Michała. Cała ziemia pochodziła z folwarku Różowola, który podlegał parcelacji.

Tylko w czasie długich zimowych wieczorów Józia mogła posłuchać o wsi rodzinnej. Zwłaszcza mama nie mogła się pogodzić z nową sytuacją i bardzo tęskniła za Laszkami. Ojciec był zawsze twardy. Może i tęsknił, może nie tak chciał wszystko poukładać. Nigdy jednak nie dał tego po sobie poznać. 

Z Laszek przyjechali jak Cyganie, bo tak wyglądał ich wóz, który teraz musiał służyć jako środek transportu i jako dom, w którym wszystko należało upchać. Wraz z nadejściem wiosny trzeba było rozpocząć pracę nad uprawą roli, a jednocześnie sklecić dom, o ile można to było nazwać domem. Ojciec znał się na ciesielce, a pracowitości też mu nie brakowało. Dom podobny był do innych: ściany to szereg słupków – pali wbitych pionowo w ziemię. Między nimi zaprawa składająca się z polnego perzu i gliny, która po wysuszeniu zastępowała cement. Tak uszczelnione powierzchnie od zewnątrz obite były gontem. W środku ściany wybielono wapnem, a drewnianą podłogę zastępowała ubita glina. Ulepiony z cegły i wybielony wapnem piec stanowił centrum jednoizbowego domu. Był duży, gdyż pełnił wiele bardzo ważnych funkcji i bez niego nie byłoby życia. 

W każdą sobotę mocno sfatygowany piec był malowany wapnem, zaś dziury w glinianej polepie uzupełniane, oczywiście gliną. Prawie do połowy następnego tygodnia pachniało świeżym wapnem. Zawsze było bardzo czysto i przytulnie, a przede wszystkim ciepło.

Czemerdowie najwięcej ziemi obsiewali pszenicą i jęczmieniem. Uprawiali też inne zboża i buraki cukrowe. W przydomowych ogrodach rodziła się dorodna cebula, czosnek, groch i wiele innych warzyw. Część ziemi przeznaczona była na łąki i pastwiska, na których, w specjalnych zagrodach, wypasano bydło i konie. W krótkim czasie dorobili się całkiem niezłego stada. 

Ciężka praca zaczęła przynosić efekty, w 1933 roku Czemerdowie z jednoizbowej lepianki przenieśli się do pięknego domu z czerwonej cegły, z dużym gankiem, o dwóch pokojach, kuchni i spiżarni. Na wewnętrznych ścianach położony został tynk, a we wszystkich pomieszczeniach lśniły nowe podłogi z sosnowych desek. W kuchni tradycyjnie wybudowano piec kuchenny i chlebowy, a pokoje zdobiły i ogrzewały tzw. stojaki, również z czerwonej cegły.

Józia rozpoczęła swoje dorastanie w Różowali, spędzając czas na nauce, pracy i zabawie. Uczyła się dobrze i bardzo chciała się uczyć. Przy pomocy pana Korczaka - profesora gimnazjum w Złoczowie, wystarano się o miejsce dla niej w tej nowej szkole. Józia naukę miała rozpocząć 1 września 1939 roku…  

Na podstawie opowiadania Stanisławy Kuszczak

Drukuj

Find the latest bookmaker offers available across all uk gambling sites - Bets.Zone - UK Gambling Websites Use our complete list of trusted and reputable operators to see at a glance the best casino, poker, sport and bingo bonuses available online.

  • Zachęcamy do finansowego wsparcia działań naszego stowarzyszenia. Twoja darowizna pomoże nam w realizacji projektów i działań, które prowadzimy.

    Możesz udzielić nam wsparcia dokonując bezpośredniej wpłaty na konto bankowe stowarzyszenia lub ustalając stałe zlecenie zapłaty.


    Konto bankowe stowarzyszenia:
    Bank Spółdzielczy w Jarosławiu o. Wiązownica
    17 9096 1014 2002 1401 2017 0001

    Stowarzyszenie Promocji i Rozwoju "Młody Mołodycz"
    Mołodycz 35, 37-523 Radawa
    W tytule przelewu prosimy wpisać “Darowizna na cele statutowe

  • Chcemy, aby te wyjątkowe obrazy przeszłości stały się własnością wspólną zwłaszcza dla społeczności Ziemi Jarosławskiej. Pliki ze znakiem wodnym można bezpłatnie pobierać ze strony, umieszczać je we własnych archiwach, kopiować, przesyłać dalej, pod warunkiem wskazania autora i pochodzenia zbiorów.
    Wszystkie materiały udostępnione w Wirtualnej Izbie Pamięci dostępne są na licencji CC Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 3.0 Polska (CC BY-NC-SA 3.0 PL). Utwory zależne powstałe w oparciu o wykorzystane materiały muszą być rozpowszechniane na tych samych warunkach.

    W przypadku zgłoszenia zapotrzebowania na wybrane pliki, istnieje możliwość uzyskania kopii cyfrowych, bez znaków wodnych, nadających się do druku. Warunki komercyjnego wykorzystanie zamieszczonych materiałów ustalane będą indywidualnie pocztą elektroniczną: poczta@molodycz.pl lub telefonicznie: +48 793 577 794.

  • Adres do korespondencji:
    Stowarzyszenie Promocji i Rozwoju "Młody Mołodycz"
    Mołodycz 35, 37-523 Radawa

    Tel.: +48 793 577 794
    E-mail: poczta@molodycz.pl
    Strona www stowarzyszenia: www.molodycz.pl

    KRS: 0000292895
    REGON: 180285490
    NIP: 792 22 02 023

    Inne projekty stowarzyszania:
    www.liderzy.molodycz.pl
    www.kalendarz.izbapamieci.org.pl